Gdy siatkówka odwarstwia się ponownie po witrektomii — objawy, ryzyko i dalsze leczenie

Witrektomia to zabieg, który w wielu przypadkach pozwala skutecznie leczyć odwarstwienie siatkówki. Jednak nawet po udanej operacji pacjent powinien pozostać czujny na wszelkie zmiany w widzeniu. Nagłe pojawienie się błysków światła, nowych mętów w polu widzenia czy wrażenie ciemnej zasłony mogą sygnalizować, że problem powrócił. Takie objawy wymagają pilnej konsultacji okulistycznej, by ocenić stan oka i zaplanować dalsze działania.

Objawy po zabiegu – co jest normą, a co sygnałem alarmowym?

Okres rekonwalescencji po witrektomii wiąże się z przejściowymi dolegliwościami, które są naturalną częścią procesu gojenia. Pacjenci często doświadczają niewyraźnego widzenia, co jest skutkiem zastosowania tamponady wewnątrzgałkowej – gazu lub oleju silikonowego, które pomagają utrzymać siatkówkę na właściwym miejscu. Do typowych objawów należą także uczucie kłucia, łzawienie czy lekkie zaczerwienienie oka. Te symptomy powinny stopniowo ustępować w ciągu kilku tygodni po zabiegu.

Kluczowe jest jednak odróżnienie normalnych dolegliwości od sygnałów wskazujących na powikłania. Alarmujące powinno być nagłe pogorszenie ostrości wzroku, pojawienie się nowych, licznych mętów, wrażenie błysków światła (fotopsje) lub ciemnej kurtyny zasłaniającej część pola widzenia. Takie objawy nie są częścią standardowego procesu gojenia i mogą świadczyć o nawrocie problemu.

Główną przyczyną ponownego odwarstwienia siatkówki po witrektomii jest rozwój witreoretinopatii proliferacyjnej (PVR). Jest to proces, w którym na powierzchni siatkówki oraz w ciele szklistym tworzą się błony włóknisto-komórkowe. Błony te kurczą się, pociągając siatkówkę i prowadząc do jej ponownego oddzielenia się od podłoża. Ryzyko PVR jest wyższe w przypadku rozległych lub skomplikowanych odwarstwień. Do innych przyczyn nawrotu należą niepełne zamknięcie wszystkich przedarć siatkówki lub powstanie nowych otworów.

Jak przebiega diagnostyka i leczenie nawrotu?

W przypadku podejrzenia nawrotu odwarstwienia siatkówki kluczowa jest szybka i precyzyjna diagnostyka. Podstawowym badaniem jest ocena dna oka przy użyciu lampy szczelinowej i specjalnej soczewki, wykonywana po rozszerzeniu źrenic. Pozwala to lekarzowi bezpośrednio zobaczyć siatkówkę i ocenić jej stan.

W celu dokładniejszej analizy wykorzystuje się optyczną koherentną tomografię (OCT), która dostarcza szczegółowych, przekrojowych obrazów siatkówki, uwidaczniając uniesione obszary czy błony nasiatkówkowe. Jeśli widoczność dna oka jest ograniczona, na przykład przez resztki gazu, stan zapalny lub krwawienie, wykonuje się ultrasonografię (USG) w projekcji B. Badanie to pozwala ocenić położenie siatkówki nawet przy nieprzejrzystych ośrodkach optycznych.

Postępowanie w przypadku, gdy wystąpi ponowne odwarstwienie siatkówki, zależy od jego rozległości i przyczyny. Najczęściej konieczne jest przeprowadzenie kolejnego zabiegu chirurgicznego – rewitrektomii. Taka operacja jest zwykle bardziej złożona niż pierwsza, ponieważ wymaga usunięcia powstałych błon nasiatkówkowych (membranektomii), co pozwala uwolnić siatkówkę od patologicznego pociągania. Następnie zabezpiecza się otwory za pomocą laseroterapii lub krioterapii i ponownie stosuje się tamponadę gazem lub olejem silikonowym. Placówki specjalizujące się w chirurgii witreoretinalnej, jak Sensor Cliniq w Warszawie, zajmują się leczeniem również skomplikowanych przypadków schorzeń siatkówki.

Rokowanie po nawrocie odwarstwienia siatkówki jest zróżnicowane i zależy od wielu czynników, takich jak stadium zaawansowania PVR, ogólny stan oka oraz czas, jaki upłynął do ponownej interwencji. Dlatego tak ważne jest, aby pacjent po witrektomii nie ignorował żadnych niepokojących sygnałów. Każde nagłe pogorszenie widzenia, pojawienie się błysków czy ciemnej zasłony powinno być natychmiast skonsultowane z lekarzem prowadzącym. Szybka reakcja daje większą szansę na skuteczne leczenie i zachowanie funkcji wzroku.